google.com, pub-7610353441165800, DIRECT, f08c47fec0942fa0 ਸਾਹਿਤ ਸਕਰੀਨ: Corona
Showing posts with label Corona. Show all posts
Showing posts with label Corona. Show all posts

Monday, 16 June 2025

ਨਿਰਮਲ ਜੌੜਾ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ‘ ਲੌਕਡਾਊਨ’ ਲੋਕ ਅਰਪਣ

From PAU on Monday 16th June 2025 at 4:51 PM Regarding Book Release event 

ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਲੌਕਡਾਊਨ ਅਤੇ ਕਰੋਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸੰਜ਼ੀਦਗੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਐ–ਡਾ ਗੋਸਲ 


ਲੁਧਿਆਣਾ: 16 ਜੂਨ 2025: (ਕਾਰਤਿਕਾ ਕਲਿਆਣੀ ਸਿੰਘ//ਸਾਹਿਤ ਸਕਰੀਨ ਡੈਸਕ)::

ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਉਘੇ ਰੰਗਕਰਮੀ ਨਿਰਮਲ ਜੌੜਾ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਲੌਕਡਾਊਨ’ ਨੂੰ ਲੋਕ ਅਰਪਣ ਕਰਦਿਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਡਾ ਸਤਿਬੀਰ ਸਿੰਘ ਗੋਸਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਰੋਨਾ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਕਦੋਂ ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ, ਕਿਵੇਂ ਵਾਪਰਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਕੀ ਅਸਰ ਹੋਇਆ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਲ ਪਰੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਹੀ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਹੈ। 

ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਮੱਹਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਲੌਕਡਾਊਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਹੁਤ ਡੂੰਗੇ ਪਏ ਹਨ। ਡਾ ਗੋਸਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕਰੋਨਾ ਅਤੇ ਲੌਕਡਊਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭਰਪੂਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਬਣੇਗੀ। 

ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਛੇੜ ਛਾੜ ਦਾ ਹੀ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਖੋਜ਼ ਡਾ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਢੱਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸ਼ਬਦਾਬਲੀ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ ਉਹ ਸੌਖੀ ਵੀ ਹੈ ਦਿਲਚਸਪ ਵੀ ਹੈ। 

ਉਘੇ ਲੇਖਕ, ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਤੂਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾਂ ਕਿ ਉਹੀ ਲਿਖਤ ਪਾਠਕ ਵੱਧ ਪੜਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੀ ਦਿਲਚਸਪ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੌਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ ਇਸ ਲਈ ਕਿਤਾਬ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਮੁੱਲਵਾਨ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਯੂਨੀਵਰਸਟਿੀ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਡਾ ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਘਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਨਿਰਮਲ ਜੌੜਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਲਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਡਾ. ਨਿਰਮਲ ਜੌੜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੇਸ਼ੱਕ ਲੌਕਡਾਊਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਪਰ ਲੌਕਡਾਊਨ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਹਿਸ਼ਤ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਲਤ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

ਸਵਾਗਤੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਵਾਉਂਦਿਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਐਸੋਸੀਏਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਕਲਚਰ ਡਾ ਰੁਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚਲੇ ਲੇਖ ਲੌਕਡਾਊਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਖਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛਪ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਠਕ ਵਰਗ ਦਾ ਚੰਗਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ। 

ਤੇਜ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੁਸਤਕ ਰਾਹੀਂ ਲੇਖਕ ਨੇ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾਕੇ ਅਸੀਂ ਸੁਖ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਹੀਂ ਜੀਅ ਸਕਦੇ। 

ਡਾ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਔਲਖ ਅਤੇ ਸਾਹਿਜਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਂਗਟ ਨੇ ਲੌਕਡਾਊਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਡਾ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਢੱਟ, ਡਾ ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ, ਡਾ ਯੋਗਿਤਾ ਸ਼ਰਮਾ, ਡਾ ਦੀਪਿਕਾ ਵਿੱਜ, ਡਾ ਸੰਦੀਪ ਜੈਨ , ਜਸਮੇਰ ਸਿੰਘ ਢੱਟ, ਡਾ ਵਿਪਨ ਰਾਮਪਾਲ, ਸ਼ਰਨਜੀਤ ਕੌਰ ਬੱਲ,ਸਹਿਜਪ੍ਰੀਤ ਮਾਂਗਟ, ਡਾ ਕਮਲਜੀਤ ਕੌਰ,ਡਾ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ, ਸਤਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਧਿਆਪਕ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। 

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਭਲਾਈ ਡਾ ਕਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੂਰੀ ਨੇ ਸਭ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਡਾ ਆਸ਼ੂ ਤੂਰ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ।

Monday, 21 June 2021

ਧੋਖਾ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ

Monday: 21st June 2021 at 10.33 PM WhatsApp

ਘਰ ਘਰ ਦੇ ਵਿਚ ਜੀਅ ਮੋਇਆ ਹੈ  

-ਅੱਜ ਤੇ ਕੱਲ-//ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ 

ਕਰੋਨਾ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਆਏ ਹਾਂ, 

ਖੋਤਾ ਆਪਣਾ ਕੱਢ ਆਏ ਹਾਂ । 


ਅੱਗੇ ਜੀਵਨ ਬੜਾ ਹੀ ਔਖਾ , 

ਪਹਿਲੋਂ ਵੀ ਸੀ ਕਿਹੜਾ ਸੌਖਾ । 


ਧੋਖਾ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। 

ਘਰ ਘਰ ਦੇ ਵਿਚ ਜੀਅ ਮੋਇਆ ਹੈ। 


ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਾਟਾਂ ਅੰਬਰੋਂ ਉੱਚੀਆਂ, 

ਲੀਡਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਨੀਤਾਂ ਲੁੱਚੀਆਂ। 


ਹੁਣ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰਤ ਨੀ ਹੋਣਾ, 

ਡਿੱਗਿਆ ਹੰਝੂ ਵਰਤ ਨੀ ਹੋਣਾ। 


ਪੜ੍ਹ ਲੈ 'ਮੇਜਰਾ' ਕੰਧ ਤੇ ਲਿਖਿਆ , 

ਕੱਲ ਨੂੰ ਤੇਰਾ ਧਰਤ ਨੀ ਹੋਣਾ।

ਕਲਾ ਤੇ ਸ਼ਬਦ:ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ

Sunday, 16 May 2021

ਸ਼ਰਮ ਆਤੀ ਹੈ-----!

ਕੋਰੋਨਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕ ਰਹੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਤੇ ਵੱਧ ਰਹੀ ਮੁਨਾਫਾਖੋਰੀ


ਜਿੰਨਾ ਧਰਮਕਰਮ ਏਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ ਓਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਪੂਜਾ ਪਾਠ ਦੇ ਜਿੰਨੇ ਅਡੰਬਰ ਏਸ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਹਨ ਓਨੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸੰਕਟ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਉਦੋਂ ਉਦੋਂ ਕਾਲੇ ਬਜ਼ਾਰੀਆਂ, ਜ਼ਖ਼ੀਰਾਬਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਕੁਰੱਪਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਚਾਂਦੀ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕੁਝ ਹੁਣ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਸੰਕਟ ਸਮੇਂ ਵੀ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੰਵੇਦਨਾ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਅਕਸਰ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜਸਵੰਤ ਜ਼ਫ਼ਰ ਸਾਹਿਬ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਜਲੰਧਰ ਵਾਲੇ ਵਾਲੇ ਐਸ ਐਸ ਮੀਸ਼ਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਇਸ ਪਾਸੇ  ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ ਹੁਰਾਂ ਦੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ  ਅਤੀਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੁਣ ਹਾਲਾਤ ਕੀ ਹਨ!

ਕਾਲਜ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਸ. ਸ. ਮੀਸ਼ਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਕੱਚ ਦੇ ਵਸਤਰ’ ਵਿਚ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹੀ ਸੀ: ਮੋਮਜਾਮਾ। ਇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਨਰਸ ਨੂੰ ਉਸ ਹੇਠ ਵਿਛਾਏ ਮੋਮਜਾਮੇ ਦਾ ਫਿਕਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੋਮਜਾਮਾ ਕਿਤੇ ਲਾਸ਼ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾ ਲੈ ਜਾਣ। ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਫਿਕਰਮੰਦ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਕਿੰਨਾ ਅਣਭਿੱਜ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਮਾਨਵੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਦਾ ਵਰਨਣ ਹੈ। ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦੌਰਾਨ ਅਸੀਂ ਕਿੰਨੇ ਕਮੀਨੇ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ, ਅਸੰਵੇਦਨ ਹੋਣ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਪੈਂਡੇ ਤਹਿ ਕਰ ਲਏ ਹਨ, ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਮਿੱਤਰ ਡਾ.Rawail Singh ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਨਜ਼ਮ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ, ਵਰਗ ਜਾਂ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਲਾਹਣਤਾਂ ਪਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਮੇਰੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਪੜ੍ਹਨਾ ਜ਼ਰਾ: 


ਕਵਿਤਾ /..ਤੇ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ / ਡਾ: ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ  

ਮੈਂ ਹਾਲੇ ਉਦੋਂ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸਾਂ 

ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਬੇਟੇ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨੱਕ ਤੋਂ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਨਾਲੀ ਉਤਾਰ

ਕਾਹਲੀ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉਤੇ ਲਗਾਈ ਸੀ...... 

ਮੇਰੇ ਵਾਰਡ ਵਿਚ ਹਰ ਤਰਫ਼ ਹਫੜਾ ਦਫੜੀ ਸੀ 

ਹੱਥ ਪੈਰ ਮਾਰ ਰਹੇ ਵਾਰਡ ਬੁਆਏ, ਨਰਸਾਂ, ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਜੀਅ.........

ਲਗਾ ਰਹੇ ਸਨ 

ਸਾਹੋਂ ਸਹਿਕਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ

ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹਾਂ ਤੋਂ ਲਾਹ ਇਸ ਉਮੀਦ ਨਾਲ 

ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਬਚ ਹੀ ਜਾਏ ਮਾਂ ਦਾ ਜਾਇਆ

ਮੌਤ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮੈਂ ਥੋੜਾ ਬਹੁਤ ਬਚਿਆ ਸਾਂ

ਪਤਨੀ ਦੇ ਉੱਖੜੇ ਸਾਹ ਟਿਕ ਰਹੇ ਸਨ

ਪਰ ਨਾਲ ਦੇ ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਤੇ ਪਏ ਹੋਰ ਮਰੀਜ਼


ਏਨੇ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ ਸਨ.... 

ਮੇਰੇ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ 

‘ਅੱਛਾ ਤੋ ਹਮ ਚਲਤੇ ਹੈਂ’ ਕਹਿੰਦੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦੇਹਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਉੱਠ ਰਹੇ ਸਨ

ਮੈਂ ਹਾਲੇ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ ਸਾਂ

ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮੇਰੀ ਬੇਟੀ ਕਿਉਂ

ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲਿਪਟ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ। 

ਪੀ ਪੀ ਕਿੱਟ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਧੀ.... 

ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਲਿਬਾਸ ਵਿਚ ਮੈਂ 

ਦੋਵੇਂ ਕੱਫਣ ਦਾ ਸਮਾਨ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਾਂ.... 

ਉਹਦੇ ਗਲ ਦਾ ਹਾਰ

ਆਕਸੀਜ਼ਨ ਸਿਲੰਡਰ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਦਿਆ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ

ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲਿਪਟ ਕੇ ਹੋਰ ਰੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ

 ਪਿਛੋਂ ਵਾਰਡ ਬੁਆਏ ਕੜਕਿਆ-

“ਇਹਨੂੰ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਲੈ ਜਾਓ ਮੈਡਮ 

ਪਿਛੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਤਾਰ"

ਉਹ ਸਟ੍ਰੈਚਰ ਧੱਕਦੀ ਬਾਹਰ ਆਈ


ਐਮਬੂਲੈਂਸ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਿਰਾਇਆ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਮੰਗਿਆ

ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਤੇ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਰਿਹਾ

ਭਲਾ ਆਹ ਚਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਜਾਣ ਦੇ ਐਨੇ ਪੈਸੇ?

“ਚਲਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੱਸ.... 

ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਲੈ ਜਾ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਨੂੰ

ਜੀਅ ਤਾਂ ਕਰਦਾ ਸੀ 

ਸਟਰੈਚਰ ਤੋਂ ਉੱਠ ਫੜਾਂ ਗਲਮੇ ਤੋਂ ਇਹ ਬਦਤਮੀਜ਼

ਪਰ ਇਹ ਮੇਰੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸੀ...

ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਗਣ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ 

ਮੈਨੂੰ ਆਖ਼ਰੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੇ ਜੁ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਸੀ

ਸਮਸ਼ਾਨ ਦੀ ਚਿਮਨੀ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਬਹੁਤ ਗਾੜ੍ਹਾ ਸੀ

ਬੇਟੀ ਨੂੰ ਇਕ ਟੋਕਨ ਫੜਾ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਲਾਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ

 ਮੈਂ ਤਦ ਤੱਕ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸੀ....

ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਾਲਿਆ ਨੇ ਲੱਕੜੀ ਦਾ ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਮੰਗਿਆ

ਜਿਵੇਂ ਲਾਸ਼ ਉਤਸਵ ਮਨਾ ਰਹੇ।

ਬੇਟੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਖਰੀ ਗਹਿਣਾ ਮੁੰਦਰੀ ਵੀ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੀ

ਜਦ ਮੇਰੇ ‘ਤੇ ਲੱਕੜਾਂ ਚਿਣ ਰਹੇ ਸਨ... 

ਤੇ ਜਦੋਂ ਲਾਂਬੂ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਉਦੋਂ ਵੀ

.... ਮੈਂ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੀ ਸਾਂ

ਲਪਟਾਂ ਚੋਂ ਝਾਕ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਪੰਡਿਤ ਬੇਟੀ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ-

“ਇਹਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਪੂਜਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ... 

ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਦਕਸ਼ਣਾ ਦੇਣੀ ਪਏਗੀ

ਮੈਂ ਬੇਟੀ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ... 

ਉਸ ਕੋਲ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਤਨ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਹੀ ਬਚੇ ਸਨ

.... ਤੇ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

Tuesday, 11 August 2020

ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਜਨਾਬ ਰਾਹਤ ਇੰਦੌਰੀ ਸਾਹਿਬ

 ਕੋਰੋਨਾ ਕਾਰਨ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਸਨ ਹਸਪਤਾਲ 
ਇੰਦੌਰ//ਲੁਧਿਆਣਾ: 11 ਅਗਸਤ 2020: (ਐਮ ਐਸ ਭਾਟੀਆ//ਸਾਹਿਤ ਸਕਰੀਨ)::
ਸੱਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਸਿਆਸੀ ਥੰਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਲਮ ਨਾਲ ਹਿਲਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਇਰ ਡਾਕਟਰ ਰਾਹਤ ਇੰਦੋਰੀ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਦਰਮਿਆਨ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਨਾਮਵਰ ਸ਼ਾਇਰ ਰਾਹਤ ਇੰਦੌਰੀ (70) ਦਾ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਇੰਦੌਰ ਵਿੱਚ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਸ੍ਰੀ ਔਰਬਿੰਦੋ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਆਈ ਇਸ ਮੰਦਭਾਗੀ ਖਬਰ  ਨੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਦੋ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਆਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 60 ਫੀਸਦੀ ਨਮੋਨੀਆ ਸੀ। ਕੋਰੋਨਾ ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਐਤਵਾਰ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾਖਲ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੰਗਲਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਸ਼ਾਇਰ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ ਸੀ, 'ਕੋਵਿਡ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ 'ਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਮੇਰਾ ਕੋਰੋਨਾ ਟੈੱਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ ਆਈ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਲਿਖਿਆ ਸੀ: ਇਸ ਵਕ਼ਤ ਮੈਂ ਔਰਬਿੰਦੋ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹਾਂ। ਦੁਆ ਕਰੋ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਇਸ ਬੀਮਾਰੀ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦੇਵਾਂ। ਇਕ ਹੋਰ ਇਲਤਜਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਜਾਂ ਘਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫੋਨ ਨਾ ਕਰਿਓ। ਮੇਰੀ ਖੈਰੀਅਤ ਟਵਿਟਰ ਤੇ ਫੇਸਬੁਕ 'ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਰਹੇਗੀ।' ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸੋਧ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਰੁੱਧ ਚੱਲੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾ ਦੀ ਗਜ਼ਲ 'ਅਗਰ ਖਿਲਾਫ ਹੈਂ ਹੋਨੇ ਦੋ' ਦੀ ਇਹ ਲਾਈਨ 'ਸਭੀ ਕਾ ਖੂਨ ਹੈ ਸ਼ਾਮਿਲ ਯਹਾਂ ਕੀ ਮਿੱਟੀ ਮੇਂ, ਕਿਸੀ ਕੇ ਬਾਪ ਕਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੈ' ਨੇ ਅੰਦੋਲਨਾਕਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਅੱਗ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਛੇਤੀ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਪਾਰ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਰੁਕ ਗਈ।  ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਰਚਨਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ ਸੀ--
ਸਭੀ ਕਾ ਖੂਨ ਹੈ ਸ਼ਾਮਲ ਯਹਾਂ ਕਿ ਮਿੱਟੀ ਮੈਂ!
ਕਿਸੀ ਕੇ ਬਾਪ ਕਾ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਥੋੜੀ ਹੈ!
ਮੈਂ ਜਨਤਾ ਹੂੰ  ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣ ਭੀ ਕਮ ਨਹੀਂ ਲੇਕਿਨ,
ਹਮਾਰੀ ਤਰਹ ਹਥੇਲੀ ਪੇ ਜਾਨ ਥੋੜੀ ਹੈ! 
ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਕਈ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਰੋ ਵਾਰੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਰਾਹਤ ਸਾਹਿਬ ਮੁਸ਼ਾਇਰੇ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਲਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਮੁਸ਼ਾਇਰਿਆਂ ਨਾਲ, ਨਹਿਰੂ ਸਿਧਾਂਤ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਨਾਲਤਹਿਜ਼ੀਬ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿਚ ਰਹੀ ਕੇ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਖਾੜਕੂ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸ਼ਾਇਰ ਸਾਥੋਂ ਖੁਸ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਮੀ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ।  ਪੀਪਲਜ਼ ਮੀਡੀਆ ਲਿੰਕ, ਅਦਾਰਾ ਸਾਹਿਤ ਸਕਰੀਨ ਅਤੇ ਇਪਟਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਲਮਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਡੂੰਘੇ ਅਫਸੋਸ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ। 
ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਨਾਬ ਸਾਗਰ ਸਿਆਲਕੋਟੀ ਸਾਹਿਬ, ਡਾਕਟਰ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਪੰਧੇਰ, ਜਸਵੀਰ ਝੱਜ, ਤਰਲੋਚਨ ਝਾਂਡੇ, ਭਗਵਾਨ ਢਿੱਲੋਂ, ਮਨਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ, ਰੈਕਟਰ ਕਥੂਰੀਆ, ਨੀਲੂ ਬੱਗਾ ਲੁਧਿਆਣਵੀ, ਯੁਵਾ ਸ਼ਾਇਰਾ ਕਾਰਤਿਕਾ ਸਿੰਘ,  ਇਰਾਦੀਪ ਤ੍ਰੇਹਨ, ਛਾਇਆ ਸ਼ਰਮਾ, ਏਕਤਾ ਪੂਜਾ ਸ਼ਰਮਾ, ਰਾਜਨ ਸ਼ਰਮਾ, ਅਮਨਦੀਪ ਦਰਦੀ ਸਮੇਤ ਕਈਆਂ ਨੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਫੁਲ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ।  
ਪਹਿਲੀ ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਇੰਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਜਨਾਬ ਰਾਹਤ ਸਾਹਿਬ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੱਜੋਂ ਵਿਚਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੌਂਸਲਾ, ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਂਦੀ ਸੀ। 
ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੇਅਰ:
ਸਰਹਦੋਂ ਪਰ ਕੋਈ ਤਨਾਵ ਹੈ ਕਿਆ ?
ਜ਼ਰਾ ਪਤਾ ਤੋ ਕਰੋ ਚੁਨਾਵ ਹੈਂ ਕਿਆ!

Friday, 17 July 2020

ਸ਼ਾਇਰ ਵਰਵਰਾ ਰਾਓ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਚੋਂ ਰਿਹਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ

17th July 2020 at 7:34 PM
ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਾਰੀ ਸਭਾ ਰਾਮਪੁਰ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਡਟਵਾਂ ਸਟੈਂਡ 
ਦੋਰਾਹਾ: 17 ਜੁਲਾਈ 2020: (ਸਾਹਿਤ ਸਕਰੀਨ ਬਿਊਰੋ)::
ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਾਰੀ ਸਭਾ ਰਾਮਪੁਰ ਵਲੋਂ ਤੇਲਗੂ ਕਵੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਵਰਵਰਾ ਰਾਓ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਵਰਤਾਓ ਕਰਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੇ ਸਕੱਤਰ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲੇਖਕ ਮੰਚ ਪੰਜਾਬ ਜਸਵੀਰ ਝੱਜ, ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਬੇਗੋਵਾਲ ਤੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਬਲਵੰਤ ਮਾਂਗਟ ਤੇ ਸਕੱਤਰ ਸ਼ਾਇਰਾ ਨੀਤੂ ਰਾਮਪੁਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸ਼ਾਇਰ ਵਰਵਰਾ ਰਾਓ ਲਗਪਗ 80 ਸਾਲ ਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਤੇ ਜਿਓਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾਵਾਂ, ਲੇਖਕ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ੀਲ ਧਿਰਾਂ ਸਘੰਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਚੇਤੇ ਰਹੇ ਕਿ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸਰਕਾਰ ਸਮਾਜ ਲਈ ਖਤਰਨਾਕ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਪੈਰੋਲ ਤੇ ਰਿਹਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਵਰਾ ਰਾਓ, ਗੌਤਮ ਨਵਲੱਖਾ, ਪ੍ਰੋ. ਸਾਈ ਬਾਬਾ, ਮੈਡਮ ਸੁਧਾ ਭਾਰਵਦਵਾਜ ਤੇ ਅਨਿੱਲ ਤੂੰਬੜੇ ਵਰਗੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁੰਨ, ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ, ਸਾਹਿਤਕਾਰ, ਰੰਗਕਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਝੂਠੇ ਕੇਸ ਬਣਾ ਕੇ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ, ਰੰਗਕਰਮੀਆਂ, ਲੋਕ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਵਲੋਂ ਵਲੋਂ ਸ੍ਰੀ ਵਰਵਰਾ ਰਾਓ ਵਾਂਗ ਗਿ੍ਰਫ਼ਤਾਰ ਹੋਰ ਲੇਖਕਾਂ, ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁੰਨਾ, ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਪੁਰਜ਼ੋਰ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਦੇ ਕੁਝ ਅੰਸ਼:
ਜਿੱਥੇ ਲੱਖ ਮਣਿਆਂ ਦਾ ਲੋਹਿਆ,
ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਹੱਥਕੜੀਆਂ ਹੋਇਆ,
ਜਿੱਥੇ ਕੈਦ-ਖਾਨਿਆਂ ਜੇਹਲਾਂ
ਮੀਲਾਂ ਤੀਕ ਵਲਗਣਾਂ ਵਲੀਆਂ,
ਜਿੱਥੇ ਮਜ਼ਹਬ ਦੇ ਨਾਂ ਥੱਲੇ,
ਦਰਿਆ ਕਈ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਚੱਲੇ,
ਜਿੱਥੇ ਵਤਨ-ਪਰਸਤੀ ਤਾਈਂ,
ਜੁਰਮ ਸਮਝਦੀ ਧੱਕੇ ਸ਼ਾਹੀ,
ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਇਰ ਬੋਲ ਨਾ ਸਕਣ,
ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਘੁੰਡੀਆਂ ਖੋਲ੍ਹ ਨਾ ਸਕਣ,
ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਐਸੀ ਥਾਂ-
ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਹੁਰਾਂ ਦੀ ਇਸ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਦੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਅੱਜ ਵੀ ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲਾਤ ਬਦ ਤੋਂ ਬਦਤਰ ਹੁੰਦੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਜੋੜ ਕੇ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਐਕਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ। ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜੇ ਕਰ ਕਲਮਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਅਹੁਦਿਆਂ ਦੇ ਲਾਲਚ ਛੱਡ ਕੇ ਭਾਈ ਭਤੀਜਾਵਾਦ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਅੱਜ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਅਸਲ ਮਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਠੋਸ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ।