Kartika Kalyani Singh on Saturday 8th May 2026 at 19:00 Regarding Kala Bhawan Event
ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸਮਾਗਮ ਸ਼ਿਵ-ਪਾਤਰ ਗਾਇਨ ਕਲਾ ਭਵਨ ਵਿੱਚ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: 8 ਮਈ 2026: (ਕਾਰਤਿਕਾ ਕਲਿਆਣੀ ਸਿੰਘ// ਸਾਹਿਤ ਸਕਰੀਨ ਡੈਸਕ)::
ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁਸ਼ਾਇਰੇ ਸੁਣੇ ਹੋਏ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਦਾ ਜਾਦੂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਰੋਨਾ ਵਿੱਚ ਵਿੱਛੜ ਗਏ ਜਨਾਬ ਰਾਹਤ ਇੰਦੌਰੀ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਇੱਕ ਸ਼ਿਅਰ ਨੂੰ ਕਈ ਕਈ ਵਾਰ ਆਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅਤੇ ਹਰ ਵਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਵਾਰ ਵੱਖਰੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਲ ਜਿਹੜਾ ਜਾਦੂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਉਹ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਸਤਰਾਂ ਵਿਚਲਾ ਅਰਥ ਜਾਂ ਲੁਕਵਾਂ ਭਾਵ ਅਰਥ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੋਈ ਭਰਮ ਭੁਲੇਖਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਿਅਰ ਵਿੱਚਲਾ ਅਰਥ ਤੇ ਭਾਵ ਅਰਥ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਖੁਦ-ਬ-ਖੁਦ ਨਿਕਲਦਾ ਵਾਹ ਵਾਹ - -ਕਿਆ ਬਾਤ ਹੈ।
ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਮੁਸ਼ਾਇਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਾਲੇ ਸਟੇਜੀ ਮੁਸ਼ਾਇਰਿਆਂ ਦਾ ਰੁਝਾਣ ਜ਼ੋਰਾਂ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਉਦੋਂ ਵੀ ਇਸ ਜਾਦੂ ਨੂੰ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਧਾਰਮਿਕ ਮੁਸ਼ਾਇਰਿਆਂ ਸਮੇਂ ਪੰਡਾਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰ ਨਾਲ ਸੁਰ ਮਿਲਾਉਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਅਰ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਵੀ ਲਗਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਨ।
ਸਵਰਗੀ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਚੰਦ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਮਾਹਰ ਸਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਨਾਬ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਹੁਰਾਂ ਦੀ ਤਕਰੀਬਨ ਹਰ ਰਚਨਾ ਉਹਨਾਂ ਉਸਦੀ ਰਚਨਾ ਵੇਲੇ ਹੀ ਗੁਣ ਗੁਣਾ ਕੇ ਦੇਖੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਡਾਕਟਰ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਖੁਲੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਮੁਸ਼ਾਇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੰਗ ਦਿਖਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਇਰ ਵੀ ਬਹਿਰ ਅਤੇ ਤੋਲ ਤੁਕਾਂਤ ਦਾ ਸਹੀ ਪਤਾ ਗੁਣ ਗੁਨਾ ਕੇ ਹੀ ਲਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਜਨਾਬ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਤਾਂ ਗਾਉਂਦੇ ਹੀ ਕਮਲਾ ਦਾ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਫਰੋਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਰਿਦਮ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਹੋਰ ਅਸਰਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਪਰ ਫਿਰ ਸਮਾਂ ਬਦਲਦਾ ਗਿਆ। ਖੁਲ੍ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਿਦਮ ਅਤੇ ਬਹਿਰ ਵਾਲੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਜਿਹਾ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਬੰਦਸ਼ ਨੂੰ ਨਕਾਰਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬੰਦਿਸ਼ ਰਹਿਤ ਖੁਲ੍ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਣ ਦਾ ਜਾਦੂ ਆਪਣਾ ਰੰਗ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਖੁਲ੍ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੁਲ੍ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਰਿਦਮ ਕਈ ਵਾਰ ਲੁਕਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਜਾਦੂ ਅਤੇ ਇਸ ਰੰਗ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਮਾਹੌਲ ਹੀ ਬਦਲ ਜਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਮਾਹੌਲ ਨਾਲ ਹੀ ਬਣਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਾਇਰਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ। ਅਲੋਪ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਉਸ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਰੰਗ ਨੂੰ ਫਿਰ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਭਾ (ਰਜਿ.) ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਕਲਾ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ।
ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ (23 ਜੁਲਾਈ 1936-6 ਮਈ 1973) ਅਤੇ ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ (14 ਜਨਵਰੀ 1945-11 ਮਈ 2024) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਹਿਬੂਬ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ’ਚ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸਮਾਗਮ ਸ਼ਿਵ-ਪਾਤਰ ਗਾਇਨ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। (ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਜਾਂ ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹੋ) ਇਹ ਸਮਾਗਮ 10 ਮਈ, 2026, ਦਿਨ ਐਤਵਾਰ, ਸਵੇਰੇ 10.30 ਵਜੇ ਪੰਜਾਬ ਕਲਾ ਭਵਨ, ਸੈਕਟਰ-16 ਬੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
